Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và để lại di chứng nghiêm trọng hiện nay. Bên cạnh yếu tố tuổi tác hay bệnh lý nền, nhiều thói quen sinh hoạt hằng ngày cũng có thể âm thầm làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Hiểu rõ 7 thói quen nên tránh để giảm nguy cơ đột quỵ sẽ giúp bạn chủ động điều chỉnh lối sống, bảo vệ sức khỏe tim mạch và hạn chế các biến chứng nguy hiểm trong tương lai.
7 thói quen nên tránh để hạn chế nguy cơ đột quỵ
Đột quỵ có thể bị ảnh hưởng bởi tuổi tác, tiền sử gia đình, bệnh lý nền và thói quen sinh hoạt. Trong đó, nhiều hành vi thường ngày hoàn toàn có thể thay đổi để góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh.
Hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc
Khói thuốc lá có thể gây hại cho tim và hệ mạch máu, làm tăng huyết áp và ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển oxy của máu. Người hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động nên cân nhắc xây dựng kế hoạch cai thuốc phù hợp và tham khảo ý kiến nhân viên y tế khi cần thiết.
Khói thuốc lá có thể gây hại cho tim và hệ mạch máu
Bỏ quên việc kiểm tra huyết áp, đường huyết và cholesterol
Đây là thói quen cần đặc biệt lưu ý vì tăng huyết áp, đái tháo đường và cholesterol cao thường tiến triển âm thầm. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi khám sức khỏe hoặc sau khi đã xảy ra biến cố tim mạch.
Tâm lý “cảm thấy khỏe nên không cần kiểm tra” có thể khiến nguy cơ bị bỏ sót. Người trưởng thành, nhất là người trên 40 tuổi, thừa cân, hút thuốc, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch nên theo dõi huyết áp, đường huyết và mỡ máu định kỳ theo hướng dẫn y tế.
Xem nhẹ rối loạn giấc ngủ, stress kéo dài hoặc sử dụng chất kích thích
Ngưng thở khi ngủ, ngủ không ngon giấc, căng thẳng kéo dài và sử dụng chất kích thích có thể tác động đến huyết áp, nhịp tim và hệ mạch máu. Nếu thường xuyên ngáy to, buồn ngủ ban ngày, mệt mỏi kéo dài hoặc khó kiểm soát căng thẳng, nên đi khám để được đánh giá phù hợp.
Uống quá nhiều rượu bia
Sử dụng rượu bia quá mức có thể làm tăng huyết áp, tăng triglyceride và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe mạch máu. Khi các yếu tố này kéo dài, nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ cũng có thể tăng theo.
Nếu có thói quen uống rượu bia thường xuyên, nên bắt đầu bằng việc giảm lượng tiêu thụ, tránh uống quá nhiều trong một lần và không sử dụng rượu bia như cách giải tỏa áp lực. Người mắc bệnh gan, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đang dùng thuốc nên tham khảo ý kiến bác sĩ về mức độ phù hợp.
Sử dụng rượu bia quá mức có thể làm tăng huyết áp, tăng triglyceride
Ăn quá mặn, nhiều chất béo xấu và thiếu rau xanh
Tiêu thụ quá nhiều muối có thể làm tăng huyết áp, trong khi chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và cholesterol có liên quan đến bệnh tim mạch. Nên hạn chế nước chấm, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh và bổ sung thêm rau xanh, trái cây, cá, đậu và ngũ cốc nguyên hạt.
Ít vận động, ngồi lâu suốt ngày
Thiếu vận động có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, cao huyết áp, cholesterol cao và đái tháo đường. Đây đều là những yếu tố liên quan đến nguy cơ đột quỵ. Với người làm việc văn phòng, việc ngồi liên tục nhiều giờ còn khiến cơ thể kém linh hoạt và khó kiểm soát cân nặng.
Bạn không cần phải luyện tập cường độ cao ngay từ đầu. Đi bộ nhanh, leo cầu thang, đạp xe nhẹ, tập giãn cơ hoặc đứng dậy vận động sau mỗi khoảng thời gian ngồi lâu đều là những lựa chọn dễ thực hiện hơn.
Để tình trạng thừa cân, béo phì kéo dài
Thừa cân và béo phì có thể đi kèm với tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đề kháng insulin và bệnh tim mạch. Thay vì giảm cân quá nhanh, nên hướng đến mục tiêu bền vững như ăn uống cân đối, hạn chế đồ ngọt, vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc hơn.
Thừa cân và béo phì có thể đi kèm với tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu
Vì sao những thói quen này làm gia tăng nguy cơ đột quỵ?
Đột quỵ xảy ra khi lưu lượng máu lên não bị gián đoạn do tắc nghẽn hoặc khi mạch máu não bị vỡ. Những thói quen như hút thuốc lá, ăn quá mặn, lười vận động, uống nhiều rượu bia hoặc không kiểm soát tốt bệnh nền có thể làm tăng nguy cơ thông qua các cơ chế như:
- Huyết áp tăng cao kéo dài.
- Thành mạch máu bị tổn thương.
- Rối loạn mỡ máu và tăng đường huyết.
- Tăng khả năng hình thành cục máu đông.
- Làm tăng áp lực lên tim và hệ tuần hoàn.
Nguy cơ thường tăng cao hơn khi nhiều yếu tố cùng tồn tại, chẳng hạn vừa hút thuốc, ăn mặn, ít vận động, thừa cân và không theo dõi huyết áp thường xuyên. Do nhiều yếu tố nguy cơ có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài, việc phòng ngừa đột quỵ nên được thực hiện càng sớm càng tốt, ngay cả khi cơ thể chưa xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ không nên chủ quan
Ngoài việc duy trì lối sống lành mạnh, mỗi người cũng nên nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ theo nguyên tắc FAST:
- Face: Khuôn mặt bị méo, xệ một bên hoặc cười lệch.
- Arm: Tay hoặc chân bị yếu, tê, khó nâng lên ở một bên cơ thể.
- Speech: Nói khó, nói ngọng, nói không rõ hoặc khó hiểu lời nói.
- Time: Cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng nhanh càng tốt.
Ngoài các dấu hiệu trên, người bệnh còn có thể xuất hiện tình trạng đau đầu dữ dội đột ngột, chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn mờ, lú lẫn hoặc tê yếu một bên cơ thể. Không nên cạo gió, chích máu đầu ngón tay, tự ý cho uống thuốc hay chờ người bệnh tự hồi phục vì điều này có thể làm mất thời gian điều trị quan trọng.
Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ không nên chủ quan
Cách thay đổi lối sống để phòng ngừa đột quỵ lâu dài
Sau khi nhận biết những thói quen cần hạn chế, bạn có thể bắt đầu điều chỉnh từ các thay đổi nhỏ nhưng dễ duy trì mỗi ngày như:
- Giảm lượng muối, nước chấm và thực phẩm chế biến sẵn.
- Tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
- Đi bộ khoảng 20 - 30 phút mỗi ngày nếu tình trạng sức khỏe phù hợp.
- Hạn chế ngồi quá lâu, nên đứng dậy vận động nhẹ giữa các khoảng thời gian làm việc.
- Giảm rượu bia và tránh hút thuốc lá.
- Ngủ đủ giấc, đúng giờ và chú ý chất lượng giấc ngủ.
- Kiểm tra huyết áp định kỳ, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ tim mạch.
Ngoài ra, khám sức khỏe định kỳ cũng giúp phát hiện sớm các vấn đề như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hay bệnh tim mạch. Người đang có bệnh nền không nên tự ý ngừng thuốc, thay đổi thuốc hoặc sử dụng thêm sản phẩm hỗ trợ nếu chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp về phòng ngừa đột quỵ
Người trẻ tuổi có nguy cơ bị đột quỵ không?
Có. Đột quỵ không chỉ xảy ra ở người lớn tuổi mà còn có thể gặp ở người trẻ nếu thường xuyên hút thuốc, thức khuya, căng thẳng, thừa cân, ít vận động hoặc mắc bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường.
Đi bộ mỗi ngày có giúp giảm nguy cơ đột quỵ không?
Có. Việc đi bộ và vận động đều đặn giúp cải thiện tuần hoàn máu, hỗ trợ kiểm soát huyết áp, cân nặng và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch liên quan đến đột quỵ.
Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ cần làm gì?
Khi thấy các dấu hiệu như méo miệng, yếu tay chân, nói khó hoặc chóng mặt đột ngột, cần gọi cấp cứu 115 và đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Không nên tự ý cho uống thuốc hay áp dụng mẹo dân gian tại nhà.
Việc nhận biết và thay đổi sớm 7 thói quen nên tránh để giảm nguy cơ đột quỵ là cách đơn giản nhưng rất quan trọng để chăm sóc sức khỏe lâu dài. Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên, kiểm soát huyết áp và loại bỏ các thói quen xấu sẽ góp phần giảm nguy cơ đột quỵ hiệu quả. Chủ động xây dựng lối sống khoa học ngay từ hôm nay chính là bước bảo vệ sức khỏe bền vững cho bản thân và gia đình. Theo dõi Noguchi Việt Nam để xem thêm nhiều bài viết hay!
Sản phẩm bạn có thể quan tâm:
Lưu ý: Các thông tin và sản phẩm được đề cập trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo. Để đảm bảo an toàn khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.