Điểm danh những bệnh nền làm tăng nguy cơ đột quỵ

Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên toàn thế giới. Trong đó, các bệnh nền làm tăng nguy cơ đột quỵ đóng vai trò quan trọng, khiến nhiều người rơi vào tình trạng đột quỵ bất ngờ dù trước đó sức khỏe vẫn bình thường. Việc nhận biết sớm những bệnh lý tiềm ẩn và chủ động phòng ngừa sẽ giúp giảm thiểu đáng kể rủi ro, bảo vệ sức khỏe tim mạch và não bộ.

Các bệnh lý nền làm gia tăng nguy cơ đột quỵ

Đái tháo đường

Bệnh tiểu đường là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt ở những bệnh nhân không kiểm soát tốt chỉ số đường huyết. Khi lượng đường trong máu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, nó có thể gây rối loạn chức năng nội mạch, thúc đẩy tích tụ mỡ và hình thành các cục máu đông. Những cục máu đông này có thể gây hẹp hoặc tắc nghẽn mạch máu vùng não và cổ, từ đó cản trở dòng máu lên não và dẫn đến đột quỵ.

Ngoài ra, bệnh tiểu đường cũng ảnh hưởng đến các mạch máu nhỏ, khiến thành mạch trở nên cứng và kém đàn hồi. Người mắc tiểu đường thường có nguy cơ bị tăng huyết áp cao hơn, và khi cả hai bệnh lý này cùng tồn tại, khả năng gặp biến chứng tim mạch hoặc mạch máu tăng gấp nhiều lần. Vì thế, việc kiểm soát đường huyết và các yếu tố nguy cơ liên quan là chìa khóa quan trọng để phòng ngừa đột quỵ cũng như tái phát sau đột quỵ.

Tăng huyết áp

Huyết áp cao được xem là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến đột quỵ. Tình trạng này có thể gây tổn thương thành mạch máu do chịu áp lực liên tục, khiến mạch kém đàn hồi và dễ bị xơ cứng. Các mảng xơ vữa kết hợp với cục máu đông có thể trôi đến não, gây thiếu máu cục bộ thoáng qua hoặc đột quỵ thực sự.

Không chỉ vậy, tăng huyết áp còn làm tăng nguy cơ rung nhĩ – tình trạng máu ứ đọng trong tim và dễ hình thành cục máu đông. Khi những cục máu đông này di chuyển theo dòng máu, chúng có thể gây tắc nghẽn mạch máu não. Trong trường hợp đột quỵ xuất huyết, huyết áp cao chính là yếu tố hàng đầu gây vỡ mạch máu và chảy máu não.

Tăng cholesterol máu

Khi cholesterol trong máu ở mức cao, các mảng bám sẽ hình thành và bám vào thành mạch, khiến lòng mạch bị hẹp lại và máu lưu thông khó khăn hơn. Những mảng bám này thường xuất hiện ở động mạch vành nuôi tim hoặc động mạch cảnh nuôi não. Sự kết hợp giữa cholesterol cao và huyết áp cao càng làm tăng khả năng xảy ra nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Rối loạn đông máu

Người bị rối loạn đông máu cũng có nguy cơ đột quỵ cao hơn bình thường. Trường hợp đang dùng thuốc chống đông nhưng không tuân thủ đúng chỉ định, nguy cơ hình thành cục máu đông càng lớn. Các cục máu đông trong động mạch có thể di chuyển đến não hoặc các cơ quan khác, gây tắc nghẽn mạch máu và dẫn đến đột quỵ.

Dị dạng động - tĩnh mạch

Dị dạng động tĩnh mạch là một rối loạn mạch máu xảy ra khi động mạch và tĩnh mạch kết nối bất thường, khiến dòng máu và quá trình vận chuyển oxy bị gián đoạn. Khi máu không thể lưu thông đều đặn đến não, các mô thần kinh có thể thiếu oxy, dẫn đến đột quỵ do thiếu máu não.

Bên cạnh đó, vì cấu trúc mạch máu không phát triển bình thường nên thành mạch dễ yếu và có nguy cơ vỡ. Khi tình trạng này xảy ra, máu có thể tràn vào não, gây ra đột quỵ xuất huyết với mức độ nguy hiểm cao.

Đột quỵ là gì?

Thế nào là đột quỵ?

Trước khi tìm hiểu các bệnh nền làm tăng nguy cơ đột quỵ, hãy cùng điểm qua khái niệm và đặc điểm của căn bệnh này.

Đột quỵ, còn gọi là tai biến mạch máu não, là tình trạng lưu lượng máu nuôi não bị gián đoạn hoặc ngừng trệ. Đây là một trong những bệnh lý thần kinh nguy hiểm và phổ biến nhất hiện nay. Đột quỵ được xem là tình huống cấp cứu y tế khẩn cấp, cần chẩn đoán và xử trí kịp thời để cứu sống bệnh nhân cũng như hạn chế tối đa các di chứng nặng nề.

Não bộ luôn cần được cung cấp oxy và dưỡng chất liên tục để hoạt động bình thường. Khi dòng máu lên não bị ngắt quãng, dù chỉ trong thời gian ngắn, các tế bào thần kinh bắt đầu hoại tử. Điều này dẫn đến suy giảm nhiều chức năng quan trọng như vận động, ngôn ngữ và tư duy.

Các loại đột quỵ thường gặp

Đột quỵ được chia thành hai nhóm chính:

Đột quỵ thiếu máu cục bộ (nhồi máu não): Chiếm khoảng 80% tổng số ca đột quỵ. Nguyên nhân là do mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn bởi cục máu đông hoặc mảng xơ vữa, làm máu không thể lưu thông.

Đột quỵ xuất huyết: Xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu tràn vào mô não xung quanh. Áp lực do máu chảy ồ ạt có thể gây tổn thương lan rộng, khiến biến chứng trở nên nặng nề hơn.

Các yếu tố khác làm tăng nguy cơ đột quỵ

Bên cạnh những bệnh nền có sẵn, vẫn còn nhiều yếu tố khác có thể tác động và làm gia tăng khả năng xảy ra đột quỵ.

Trong đó, yếu tố nguy cơ không thể thay đổi bao gồm tuổi tác. Càng lớn tuổi, hệ tim mạch và mạch máu càng suy yếu, từ đó nguy cơ đột quỵ cũng cao hơn.

Ngoài ra, yếu tố lối sống cũng góp phần đáng kể, chẳng hạn như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn thiếu khoa học, tình trạng thừa cân hay béo phì. Nếu biết cách kiểm soát và thay đổi thói quen sống, bạn hoàn toàn có thể giảm bớt rủi ro đột quỵ từ những yếu tố này.

Lưu ý dành cho người mắc bệnh nền dễ dẫn đến đột quỵ

Khi đã được chẩn đoán mắc các bệnh lý như tăng huyết áp, tiểu đường hay mỡ máu cao, người bệnh cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa:

• Theo dõi thường xuyên chỉ số huyết áp, đường huyết và mỡ máu để điều chỉnh kịp thời, duy trì trong mức khuyến nghị.
• Tuân thủ đúng phác đồ điều trị và sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng, hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, đường và gia vị để bảo vệ sức khỏe tim mạch.
• Duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và phòng ngừa đột quỵ hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Người trẻ tuổi có thể bị đột quỵ không?

Có. Dù tuổi tác là yếu tố nguy cơ chính, nhưng người trẻ vẫn có thể bị đột quỵ nếu hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, thừa cân, béo phì hoặc mắc bệnh nền như tiểu đường, tăng huyết áp.

Thay đổi lối sống có giúp giảm nguy cơ đột quỵ không?

Có. Một chế độ ăn uống lành mạnh, tập luyện thường xuyên, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì cân nặng hợp lý sẽ giúp giảm đáng kể khả năng xảy ra đột quỵ.

Người mắc bệnh nền cần làm gì để phòng ngừa đột quỵ?

Người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường hay mỡ máu cao cần theo dõi sức khỏe định kỳ, tuân thủ điều trị của bác sĩ, đồng thời kết hợp điều chỉnh lối sống để kiểm soát tốt nguy cơ.

>>> Xem thêm: Huyết áp thấp có bị đột quỵ không? Nguyên nhân và triệu chứng

Có thể thấy, các bệnh nền làm tăng nguy cơ đột quỵ như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch hay béo phì đều tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được kiểm soát tốt. Chủ động thăm khám định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị sẽ giúp bạn giảm thiểu đáng kể nguy cơ đột quỵ, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống. Theo dõi thêm nhiều bài viết hay tại Noguchi Việt Nam!

Lưu ý: Các thông tin và sản phẩm được đề cập trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo. Để đảm bảo an toàn khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.