Đột quỵ khi chơi thể thao: Dấu hiệu, Nguyên nhân và Cách phòng tránh

Đột quỵ khi chơi thể thao là tình trạng nguy hiểm có thể xảy ra bất ngờ, ngay cả với người trẻ tuổi và khỏe mạnh. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc vận động quá sức, tiềm ẩn bệnh lý tim mạch hoặc rối loạn huyết áp. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, cũng như có phương pháp phòng ngừa phù hợp, sẽ giúp giảm thiểu rủi ro đột quỵ trong quá trình luyện tập thể dục thể thao.

Nguyên nhân đột quỵ khi chơi thể thao

Đột quỵ khi tập luyện thể thao có thể xuất phát từ nhiều yếu tố nguy cơ sau:

Vận động vào buổi sáng sớm, thời tiết lạnh

Theo thống kê, khoảng 80% ca đột quỵ thường xảy ra vào sáng sớm. Đây là thời điểm cơ thể vừa trải qua giấc ngủ dài, chưa kịp phục hồi hoàn toàn. Lúc này, nitric oxide (NO) trong máu ở mức thấp, đường huyết giảm, máu đặc hơn và các hormone căng thẳng tăng cao. Nếu tập thể dục ngay, nguy cơ đột quỵ sẽ tăng, đặc biệt ở người lớn tuổi có tăng huyết áp vì huyết áp thường tăng nhanh trong 2 giờ đầu sau khi ngủ dậy.

Luyện tập quá mức hoặc sai cách

Mỗi người có thể trạng và sức bền khác nhau. Khi tập luyện quá sức, nhu cầu oxy tăng cao vượt quá khả năng đáp ứng của hệ tuần hoàn. Não và cơ thể không được cung cấp đủ máu có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ, từ đó kích hoạt tình trạng đột quỵ.

Tắm nước lạnh ngay sau khi vận động

Sau khi tập thể thao, cơ thể vẫn đang trong trạng thái nóng, nhịp tim cao, lỗ chân lông giãn nở. Nếu tắm lạnh ngay sẽ làm mạch máu co thắt đột ngột, cản trở tuần hoàn máu, dễ gây ra đột quỵ. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp bị đột quỵ vì thói quen này.

Người có bệnh nền sẵn có

Những ai mắc bệnh tim mạch, cao huyết áp, tiểu đường, rối loạn đông máu, mỡ máu cao… đều có nguy cơ cao hơn. Nếu tập luyện quá mức, các bệnh lý này có thể bùng phát hoặc trở nặng, làm tăng nguy cơ xảy ra đột quỵ.

Dấu hiệu đột quỵ khi chơi thể thao

Trong quá trình vận động, bạn cần đặc biệt chú ý đến những triệu chứng cảnh báo đột quỵ như: đau đầu dữ dội, chóng mặt, buồn nôn, cứng gáy, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, tê bì tay chân, yếu liệt, mất thị lực… Các biểu hiện này có thể xuất hiện ngay khi đang tập hoặc sau khi kết thúc buổi tập. Khi thấy dấu hiệu bất thường, cần dừng luyện tập và gọi cấp cứu ngay để được hỗ trợ kịp thời, hạn chế rủi ro nghiêm trọng.

Ai dễ bị đột quỵ khi tham gia tập luyện thể thao?

Đột quỵ có thể xảy ra với bất kỳ ai trong lúc chơi thể thao hoặc sau khi vận động, tuy nhiên một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn, bao gồm:

• Người lớn tuổi, có nhiều bệnh nền kèm theo.
• Người gặp vấn đề sức khỏe liên quan đến xuất huyết não, nhồi máu não.
• Người bị thừa cân, béo phì, mỡ máu cao, tiểu đường.
• Người ít vận động, hút thuốc lá, sinh hoạt thiếu điều độ, thường xuyên căng thẳng, mất ngủ hoặc sử dụng nhiều rượu bia.
• Người có yếu tố di truyền, mắc dị dạng mạch máu, rối loạn đông máu hay tắc nghẽn mạch.
• Người bị viêm cơ tim, xơ vữa động mạch, hen suyễn, rối loạn nhận thức…

Cách xử trí khi gặp trường hợp đột quỵ khi chơi thể thao

Nếu phát hiện người đang tập luyện thể thao có dấu hiệu đột quỵ, việc đầu tiên cần làm là nhanh chóng gọi cấp cứu 115 hoặc liên hệ với bệnh viện gần nhất có khoa tiếp nhận cấp cứu đột quỵ. Trong thời gian chờ xe cấp cứu, hãy đảm bảo không gian xung quanh thoáng khí để người bệnh dễ thở hơn.

Người bệnh nên được đặt nằm trên bề mặt phẳng nếu còn tỉnh táo. Trường hợp nôn ói hoặc có dấu hiệu mất ý thức, cần cho nằm nghiêng khoảng 45 độ để tránh sặc. Hãy nới lỏng quần áo, đặc biệt là vùng cổ, để hỗ trợ hô hấp. Nếu có đờm trong miệng, dùng khăn sạch quấn vào ngón tay để lấy ra nhẹ nhàng. Khi bệnh nhân xuất hiện co giật, cần ngăn ngừa nguy cơ cắn lưỡi bằng cách đặt một vật mềm hoặc chiếc đũa quấn khăn sạch vào miệng.

Điều quan trọng là phải ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng, vì đây là thông tin cần thiết giúp bác sĩ chẩn đoán và cấp cứu chính xác hơn. Tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp dân gian như đánh gió, bấm huyệt, châm cứu… vì có thể khiến tình trạng bệnh trở nặng. Ngoài ra, không cho bệnh nhân ăn uống hay dùng thuốc khi chưa có chỉ định. Nếu người bệnh ngừng thở hoặc mất mạch, cần thực hiện ép tim ngoài lồng ngực với tần suất khoảng 80–100 lần/phút cho đến khi tim đập trở lại.

Cách để phòng tránh đột quỵ khi tập thể thao

Để giảm thiểu rủi ro đột quỵ khi vận động, bạn có thể áp dụng những nguyên tắc sau:

• Khởi động đầy đủ và đúng cách trước khi tập luyện giúp hạn chế chấn thương, tăng cường tuần hoàn máu và giúp cơ thể thích nghi dần với cường độ vận động.
• Người bị tăng huyết áp không nên tập quá sớm vào buổi sáng. Thời điểm lý tưởng là buổi chiều hoặc cuối ngày để cơ thể ổn định hơn.
• Bổ sung năng lượng sau khi tập bằng nước lọc, nước trái cây, whey protein hoặc bữa phụ nhẹ để phục hồi nhanh chóng.
• Tránh tắm ngay sau khi vận động. Nên nghỉ ngơi 20 – 30 phút rồi mới tắm, đồng thời không dùng nước quá lạnh hoặc quá nóng để bảo vệ hệ mạch máu.
• Người có nguy cơ cao (tăng huyết áp, tim mạch, mỡ máu, tiểu đường, thiếu máu não, dị dạng mạch máu não, bệnh động mạch cảnh…) cần đặc biệt thận trọng. Việc tập luyện quá sức dễ kích thích cơn đột quỵ. Do đó, nên đi khám chuyên khoa Thần kinh để tầm soát và kiểm soát bệnh lý nền từ sớm.

Câu hỏi thường gặp

Chơi thể thao có thể gây đột quỵ không?

Có. Nếu tập luyện sai cách, quá sức hoặc khi có sẵn bệnh lý nền như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường…, nguy cơ đột quỵ khi chơi thể thao sẽ tăng cao.

Người bị tăng huyết áp nên tập thể thao vào thời điểm nào?

Người tăng huyết áp không nên tập quá sớm vào buổi sáng. Thời điểm phù hợp hơn là vào buổi chiều hoặc cuối ngày để đảm bảo huyết áp ổn định và giảm rủi ro đột quỵ.

Sau khi chơi thể thao có nên tắm ngay không?

Không. Sau khi vận động, cơ thể cần nghỉ ngơi ít nhất 20–30 phút trước khi tắm. Việc tắm ngay, đặc biệt bằng nước quá lạnh hoặc quá nóng, có thể ảnh hưởng xấu đến mạch máu và tăng nguy cơ đột quỵ.

>>> Xem thêm: Đột quỵ có di truyền không và biện pháp phòng ngừa

Đột quỵ khi chơi thể thao có thể đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời. Do đó, mỗi người nên luyện tập khoa học, lắng nghe cơ thể, khám sức khỏe định kỳ và kiểm soát các bệnh lý nền để bảo vệ bản thân. Chủ động phòng ngừa và xử lý đúng cách sẽ giúp bạn duy trì thói quen rèn luyện an toàn, nâng cao sức khỏe mà không lo ngại biến chứng đột quỵ. Theo dõi thêm nhiều bài viết liên quan tại Noguchi Việt Nam!

Lưu ý: Các thông tin và sản phẩm được đề cập trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo. Để đảm bảo an toàn khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.