Đột quỵ vào sáng sớm: Triệu chứng, nguyên nhân và cách phòng ngừa

Đột quỵ vào sáng sớm là tình trạng nguy hiểm đang có xu hướng gia tăng và có thể để lại nhiều hậu quả nặng nề cho sức khỏe nếu không được xử trí kịp thời. Theo nhiều nghiên cứu, thời điểm vừa thức dậy là lúc huyết áp, nhịp tim và tuần hoàn máu có nhiều thay đổi, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc vỡ mạch máu não. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, nguyên nhân và cách phòng ngừa đột quỵ vào sáng sớm sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe và giảm thiểu nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Đột quỵ vào sáng sớm

Vì sao đột quỵ thường xảy ra vào buổi sáng sớm?

Một nghiên cứu gần đây của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ về đột quỵ cho thấy nguy cơ đột quỵ ở con người có thể tăng gần 80% trong khoảng thời gian từ 6 giờ sáng đến 12 giờ trưa so với những thời điểm khác trong ngày. Vậy nguyên nhân nào khiến đột quỵ vào sáng sớm xảy ra phổ biến hơn?

Khoảng thời gian buổi sáng sớm được xem là thời điểm dễ làm gia tăng nguy cơ đột quỵ bởi các lý do dưới đây:

Sự thay đổi hormone và huyết áp

Khi thức dậy vào buổi sáng, cơ thể bắt đầu chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang vận động nên nồng độ hormone cũng thay đổi đáng kể. Sự biến đổi này có thể làm tăng nhịp tim, huyết áp và tăng trương lực thành động mạch.

Thông thường, khoảng 3 giờ sáng là thời điểm huyết áp xuống mức thấp nhất, sau đó bắt đầu tăng dần và tăng nhanh khi cơ thể thức giấc. Lúc này, cơ thể giải phóng adrenaline cùng nhiều hormone gây căng thẳng khác khiến áp lực máu và nhu cầu oxy của cơ thể tăng cao hơn.

Sau một đêm ngủ dài, cơ thể cũng mất đi lượng nước đáng kể khiến máu trở nên cô đặc hơn. Điều này buộc tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đi nuôi cơ thể.

Khi huyết áp tăng cao sẽ kéo theo nhu cầu oxy cho cơ tim tăng lên, đồng thời sự dao động huyết áp có thể làm các mảng xơ vữa động mạch dễ bị tổn thương. Các mảng xơ vữa này có thể kích hoạt tiểu cầu hình thành cục máu đông gây tắc mạch não, từ đó dẫn đến đột quỵ thiếu máu não cấp.

Lượng Nitric oxide thấp vào lúc ngủ dậy

Nitric oxide (NO) là hoạt chất đóng vai trò quan trọng trong quá trình cầm máu và tham gia vào nhiều hoạt động sinh học của cơ thể như điều hòa tuần hoàn máu, vận chuyển dinh dưỡng, cảm giác đau, chức năng sinh lý và chu kỳ thức - ngủ.

Không chỉ vậy, NO còn góp phần làm giãn mạch máu, tăng lưu lượng oxy và dưỡng chất đến các cơ quan trong cơ thể. Đây cũng là yếu tố có liên quan mật thiết đến nguy cơ mắc các bệnh như đột quỵ hay tiểu đường.

Quá trình tiêu hao Nitric oxide diễn ra mạnh nhất vào ban đêm. Chính vì vậy, vào thời điểm sáng sớm sau khi thức dậy, lượng NO trong cơ thể thường ở mức thấp. Đây cũng được xem là một trong những nguyên nhân làm tăng nguy cơ đột quỵ vào sáng sớm.

Vì sao đột quỵ thường xảy ra vào buổi sáng sớm?

Biện pháp phòng tránh đột quỵ vào sáng sớm

Để hạn chế nguy cơ đột quỵ vào sáng sớm, bạn có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc sức khỏe đơn giản dưới đây:

Thức dậy chậm rãi

Đột quỵ vào buổi sáng sớm có thể để lại nhiều biến chứng nghiêm trọng đối với sức khỏe. Vì vậy, khi vừa tỉnh giấc, thay vì bật dậy ngay để ra khỏi giường hay thay quần áo, bạn nên nằm nghỉ thêm khoảng 5 phút để cơ thể thích nghi dần với trạng thái vận động.

Mỗi cơ quan trong cơ thể có tốc độ hoạt động khác nhau, do đó việc ngồi dậy quá nhanh có thể khiến não bị “sốc”, làm giảm lượng máu lưu thông lên não và tăng nguy cơ xuất huyết não.

Duỗi tay chân nhẹ nhàng

Sau khi ngủ dậy, bạn không nên vội vàng rời khỏi giường mà hãy dành vài phút để duỗi thẳng tay chân. Thói quen này rất có lợi cho sức khỏe vì sau một đêm dài nghỉ ngơi, cơ thể thường mệt mỏi và tuần hoàn máu diễn ra chậm hơn. Việc vận động nhẹ nhàng sẽ hỗ trợ thúc đẩy lưu thông máu hiệu quả hơn.

Đứng lên một cách nhẹ nhàng

Sau khi thực hiện các bước trên, hãy từ từ ngồi dậy rồi nhẹ nhàng bước xuống giường. Lúc này, bạn sẽ cảm thấy tinh thần tỉnh táo và cơ thể dễ chịu hơn. Nếu vẫn còn trong trạng thái lơ mơ, bạn sẽ khó bắt đầu ngày mới với tinh thần tốt nhất.

Đối với người trung niên và người lớn tuổi, việc đứng dậy từ từ còn giúp giảm nguy cơ té ngã. Vì thế, hãy đợi đến khi não bộ hoàn toàn tỉnh táo và máu lưu thông ổn định trước khi rời khỏi giường.

Uống nước sau khi thức dậy

Buổi sáng được xem là “thời điểm vàng” để chăm sóc sức khỏe. Sau khi hoàn thành các bước trên, bạn nên đi vệ sinh và uống một cốc nước lọc. Việc bổ sung nước vào buổi sáng giúp làm loãng máu, đồng thời hỗ trợ phòng ngừa các bệnh lý tim mạch, mạch máu não và táo bón hiệu quả.

Ngoài ra, bạn cũng nên duy trì thói quen đứng gần cửa sổ để hít thở không khí trong lành vào mỗi buổi sáng nhằm tăng cường sức khỏe và giúp tinh thần sảng khoái hơn khi bắt đầu ngày mới.

Tầm soát các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ

Theo các chuyên gia, tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến đột quỵ. Vì vậy, việc chủ động theo dõi và kiểm soát huyết áp đóng vai trò rất quan trọng trong phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này.

Bên cạnh đó, các bệnh lý như thiếu máu não thoáng qua, đái tháo đường, béo phì, căng thẳng kéo dài hay bệnh tim mạch… cũng có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ. Để phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ, mỗi người nên chủ động kiểm tra sức khỏe và tầm soát đột quỵ định kỳ khoảng 6 tháng/lần.

Biện pháp phòng tránh đột quỵ vào sáng sớm

Tổng quan về đột quỵ

Đột quỵ, còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi quá trình cung cấp máu lên não bị gián đoạn đột ngột. Khi não không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, các tế bào não có thể bắt đầu tổn thương và chết chỉ sau vài phút. Trên thực tế, đột quỵ là bệnh lý nguy hiểm có thể gây ra nhiều biến chứng nặng nề, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh.

Đột quỵ được phân thành hai dạng chính gồm:

• Thiếu máu não: Đây là tình trạng động mạch não bị tắc nghẽn một phần hoặc hoàn toàn khiến lượng máu lưu thông lên não giảm đột ngột. Theo thống kê, đột quỵ thiếu máu não chiếm khoảng 85% tổng số trường hợp mắc bệnh.
• Xuất huyết não: So với thiếu máu não, dạng đột quỵ này ít gặp hơn, chiếm khoảng 15% số ca đột quỵ. Tình trạng xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ bất ngờ, làm máu tràn vào mô não và gây tổn thương nghiêm trọng.

Dấu hiệu nhận biết đột quỵ

Khi xảy ra đột quỵ, người bệnh thường xuất hiện một số triệu chứng điển hình dưới đây:

• Chóng mặt, mất thăng bằng, khó khăn khi vận động hoặc phối hợp các động tác.
• Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, đôi khi đi kèm buồn nôn hoặc nôn ói.
• Suy giảm thị lực bất ngờ, thậm chí mất thị lực một phần hoặc hoàn toàn.
• Yếu liệt một bên cơ thể, thậm chí không thể cử động tay hoặc chân. Một dấu hiệu dễ nhận biết là người bệnh không thể nâng đồng thời cả hai tay.
• Cơ thể đột ngột mệt mỏi, suy nhược rõ rệt.
• Tê một bên mặt hoặc toàn bộ khuôn mặt, miệng méo, nhân trung lệch.
• Khó khăn trong giao tiếp, nói ngọng, phát âm không rõ, khó diễn đạt hoặc mất khả năng nói. Bạn có thể kiểm tra bằng cách yêu cầu người bệnh lặp lại một câu đơn giản vừa nghe.

Câu hỏi thường gặp

1. Đột quỵ có xảy ra ở người trẻ không?

Có. Hiện nay, đột quỵ ở người trẻ đang có xu hướng gia tăng do căng thẳng kéo dài, thức khuya, hút thuốc, uống rượu bia và lối sống thiếu lành mạnh.

2. Dấu hiệu nào cảnh báo đột quỵ cần cấp cứu ngay?

Các dấu hiệu nguy hiểm gồm méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội, mất thăng bằng hoặc giảm thị lực đột ngột. Khi xuất hiện triệu chứng, cần gọi cấp cứu càng sớm càng tốt.

3. Làm thế nào để phòng ngừa đột quỵ hiệu quả?

Bạn nên duy trì lối sống lành mạnh như ăn uống khoa học, tập thể dục đều đặn, kiểm soát huyết áp, đường huyết, hạn chế rượu bia và không hút thuốc lá để giảm nguy cơ đột quỵ.

Đột quỵ vào sáng sớm có thể xảy ra bất ngờ nhưng hoàn toàn có thể giảm nguy cơ nếu duy trì lối sống lành mạnh và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như huyết áp cao, tiểu đường hay bệnh tim mạch. Bên cạnh đó, thói quen thức dậy từ từ, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và tầm soát sức khỏe định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa đột quỵ. Chủ động chăm sóc sức khỏe mỗi ngày chính là cách hiệu quả để bảo vệ não bộ và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài. Theo dõi Noguchi Việt Nam để xem thêm nhiều bài viết hay!

Lưu ý: Các thông tin và sản phẩm được đề cập trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo. Để đảm bảo an toàn khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.