Đột quỵ là tình trạng nguy hiểm có thể cướp đi tính mạng chỉ trong vài phút nếu không được cấp cứu kịp thời. Vì vậy, việc ghi nhớ quy tắc BE FAST sẽ giúp bạn nhanh chóng nhận biết các dấu hiệu cảnh báo sớm, từ đó xử trí kịp thời và tăng cơ hội cứu sống người bệnh.
BE FAST là gì?
Quy tắc BE FAST là gì?
BE FAST không phải là một căn bệnh mà là cụm từ viết tắt được sử dụng để mô tả các dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ. Đây là phiên bản mở rộng của quy tắc FAST truyền thống, giúp việc nhận diện triệu chứng đột quỵ trở nên đầy đủ và chính xác hơn.
Trước đây, quy tắc FAST (Face – khuôn mặt, Arms – tay, Speech – lời nói, Time – thời gian) được giới thiệu tại Anh từ năm 1988, tập trung vào 4 biểu hiện cơ bản: mặt lệch, tay yếu, khó nói và thời gian cấp cứu. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy một số ca đột quỵ, đặc biệt ở vùng não sau, còn xuất hiện tình trạng mất thăng bằng và rối loạn thị lực – những yếu tố mà FAST chưa đề cập.
Để khắc phục hạn chế này, BE FAST ra đời với việc bổ sung hai yếu tố: Balance (thăng bằng) và Eyes (thị lực). Nhờ vậy, người bệnh có thể được nhận diện sớm hơn ngay cả trong những trường hợp có triệu chứng không điển hình. Phương pháp này hiện đã được nhiều tổ chức y tế uy tín như Hiệp hội Đột quỵ Thế giới (WSO) khuyến khích áp dụng, bởi khả năng nâng cao hiệu quả chẩn đoán và can thiệp kịp thời, từ đó giảm tổn thương não cũng như cải thiện khả năng hồi phục.
Theo thống kê, FAST truyền thống cho tỷ lệ dự đoán chính xác đột quỵ khoảng 64 – 77%, trong khi quy tắc BE FAST có thể đạt đến 95%, đặc biệt hữu ích trong phát hiện đột quỵ thiếu máu não cục bộ.
Giống như FAST, BE FAST cũng nhấn mạnh nguyên tắc quan trọng “thời gian là vàng”, bởi chỉ cần chậm trễ vài phút có thể khiến hàng triệu tế bào thần kinh bị hủy hoại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng và chất lượng sống của người bệnh.
Các dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc BE FAST
Các dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc BE FAST
Trong quy tắc BE FAST, mỗi chữ cái tượng trưng cho một nhóm triệu chứng cảnh báo mà mọi người cần đặc biệt lưu ý. Việc phát hiện sớm sẽ giúp xử trí kịp thời, hạn chế tổn thương não và tăng cơ hội hồi phục cho người bệnh. Cụ thể:
B – Balance (Thăng bằng)
Người bệnh có thể đột ngột bị mất thăng bằng, chóng mặt, đi đứng loạng choạng hoặc ngã không rõ nguyên nhân. Đây là dấu hiệu điển hình khi vùng não phụ trách khả năng phối hợp vận động bị tổn thương.
E – Eyes (Mắt)
Sự thay đổi về thị lực, chẳng hạn như nhìn mờ, mất một phần hoặc toàn bộ tầm nhìn, thường xuất hiện bất ngờ trong cơn đột quỵ. Điều này xảy ra khi dòng máu đến vùng não kiểm soát thị giác bị gián đoạn. Nhận diện sớm giúp bảo vệ chức năng nhìn và hạn chế biến chứng lâu dài.
F – Face (Khuôn mặt)
Liệt hoặc méo miệng là dấu hiệu thường gặp. Người thân có thể kiểm tra bằng cách yêu cầu bệnh nhân cười hoặc nói. Nếu một bên mặt bị xệ xuống hoặc không cử động bình thường, rất có thể đó là biểu hiện của đột quỵ.
A – Arms (Cánh tay)
Đột quỵ có thể khiến một bên tay hoặc chân yếu đi, tê cứng, khó nâng. Thử nghiệm bằng cách nhờ bệnh nhân giơ cả hai tay, nếu một tay không nâng được hoặc nhanh chóng rơi xuống, cần đưa đi cấp cứu ngay.
S – Speech (Lời nói)
Người bệnh có thể nói ngọng, khó phát âm hoặc không hiểu lời người khác. Hãy yêu cầu họ lặp lại một câu đơn giản, nếu không thể nói rõ ràng thì có khả năng vùng não kiểm soát ngôn ngữ đã bị ảnh hưởng.
T – Time (Thời gian)
Yếu tố thời gian cực kỳ quan trọng. Chỉ cần chậm trễ vài phút cũng có thể làm hàng triệu tế bào não bị tổn thương. Do đó, khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong quy tắc BE FAST, hãy gọi cấp cứu ngay thay vì tự xử trí tại nhà.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Theo nguyên tắc BE FAST, nếu phát hiện người bệnh xuất hiện bất kỳ biểu hiện nào sau đây, cần gọi cấp cứu ngay và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất:
- B – Balance (Mất thăng bằng): Đột ngột choáng váng, khó đi lại, khó phối hợp cử động.
- E – Eyes (Thị lực): Tự nhiên bị mờ mắt, nhìn đôi hoặc mất thị lực ở một hoặc cả hai bên.
- F – Face (Khuôn mặt): Miệng bị méo, một bên mặt xệ xuống khi nói chuyện hoặc cười.
- A – Arms (Tay/chân): Tay hoặc chân yếu hẳn, không thể nâng lên, mất sức ở một bên cơ thể.
- S – Speech (Ngôn ngữ): Khó diễn đạt, nói ngọng, giọng nói bất thường hoặc không nói được.
Cách xử trí khi gặp người có triệu chứng đột quỵ BE FAST
Khi phát hiện người thân hoặc người xung quanh có các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ theo quy tắc BE FAST, tuyệt đối không chờ đợi triệu chứng tự biến mất hay tự ý xử lý tại nhà. Việc cần làm ngay là gọi cấp cứu 115 hoặc liên hệ với bệnh viện có đơn vị chuyên về cấp cứu đột quỵ gần nhất để được hỗ trợ kịp thời.
Trong lúc chờ xe cấp cứu đến, bạn nên:
- Đặt bệnh nhân nằm nghiêng khoảng 45 độ để giảm nguy cơ sặc hoặc nghẹt thở khi nôn.
- Giữ bình tĩnh và không cho người bệnh ăn uống hoặc dùng bất kỳ loại thuốc nào nếu chưa có chỉ định y tế.
- Loại bỏ đờm dãi trong miệng bằng cách quấn khăn sạch quanh ngón tay trỏ, nhẹ nhàng đưa vào khoang miệng. Nếu bệnh nhân có cơn co giật, có thể dùng đũa đã quấn vải sạch đặt ngang miệng để tránh cắn phải lưỡi.
- Theo dõi sát tình trạng, ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên và thông tin về các loại thuốc bệnh nhân đang sử dụng, nhằm cung cấp cho nhân viên y tế khi đến nơi.
Việc xử trí đúng cách và nhanh chóng theo quy tắc BE FAST có thể tạo sự khác biệt lớn, giúp giảm nguy cơ tử vong và hạn chế tối đa di chứng sau đột quỵ.
Cách xử trí khi gặp người có triệu chứng đột quỵ BE FAST
Câu hỏi thường gặp
Khi thấy người có dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc BE FAST, tôi nên làm gì đầu tiên?
Gọi ngay cấp cứu 115 hoặc số điện thoại của bệnh viện có chuyên môn cấp cứu đột quỵ gần nhất. Không chờ các triệu chứng tự hết hay tự điều trị tại nhà.
Trong khi chờ xe cấp cứu đến, có thể cho người bệnh uống thuốc hoặc ăn uống gì không?
Tuyệt đối không. Người bị đột quỵ không nên uống thuốc hay ăn uống vì dễ gây sặc, nghẹt thở, nguy hiểm đến tính mạng.
Tôi cần lưu ý gì để hỗ trợ bác sĩ khi cấp cứu người bị đột quỵ?
Ghi nhớ thời gian khởi phát triệu chứng, tiền sử dùng thuốc và quan sát các biểu hiện để cung cấp chính xác cho nhân viên y tế.
>>> Xem thêm: 7 sai lầm khi xử trí đột quỵ cực kỳ nguy hiểm
Nhận biết và áp dụng quy tắc BE FAST không chỉ giúp bạn bảo vệ bản thân mà còn có thể cứu sống những người xung quanh khi chẳng may đối diện với đột quỵ. Hãy ghi nhớ và chia sẻ quy tắc quan trọng này để cùng nâng cao ý thức phòng ngừa, phát hiện và xử trí sớm đột quỵ. Xem thêm nhiều bài viết hay tại Noguchi Việt Nam!
Sản phẩm bạn có thể quan tâm:
Lưu ý: Các thông tin và sản phẩm được đề cập trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo. Để đảm bảo an toàn khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.