Bệnh suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối (Alzheimer giai đoạn nặng) là thời điểm bệnh nhân mất gần như hoàn toàn khả năng ngôn ngữ, vận động và tự chăm sóc bản thân. Ở giai đoạn này, người bệnh cần được hỗ trợ toàn diện từ người thân để duy trì sinh hoạt hằng ngày, phòng ngừa biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Hiểu rõ đặc điểm cũng như cách chăm sóc bệnh nhân suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối sẽ giúp gia đình chủ động hơn trong việc đồng hành cùng người bệnh.
Bệnh suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối
Bệnh suy giảm trí nhớ Alzheimer giai đoạn cuối là gì?
Bệnh suy giảm trí nhớ Alzheimer thường gặp ở người lớn tuổi và có xu hướng tiến triển nặng dần theo thời gian. Các chuyên gia y tế sử dụng khái niệm “giai đoạn” để mô tả mức độ suy giảm nhận thức cũng như khả năng sinh hoạt của bệnh nhân so với người khỏe mạnh bình thường. Thang đo 7 giai đoạn bệnh Alzheimer do Tiến sĩ Barry Reisberg – Giám đốc lâm sàng tại Trung tâm Nghiên cứu Lão hóa & Sa sút trí tuệ Silberstein, Đại học Y New York đưa ra, bao gồm:
- Giai đoạn 1: Không xuất hiện dấu hiệu suy giảm trí nhớ.
- Giai đoạn 2: Suy giảm nhận thức rất nhẹ.
- Giai đoạn 3: Suy giảm nhận thức mức độ nhẹ.
- Giai đoạn 4: Trí nhớ và nhận thức giảm ở mức trung bình.
- Giai đoạn 5: Suy giảm nhận thức khá nghiêm trọng.
- Giai đoạn 6: Nhận thức sa sút nặng nề.
- Giai đoạn 7: Bệnh suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối, biểu hiện cực kỳ nghiêm trọng.
Thông thường, ở giai đoạn đầu, dấu hiệu bệnh Alzheimer khá mờ nhạt và dễ nhầm lẫn với sự suy giảm trí nhớ tuổi già. Tuy nhiên, khi tiến triển đến giai đoạn cuối, các triệu chứng trở nên rõ ràng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống của bệnh nhân.
Suy giảm chức năng ngôn ngữ
Ở giai đoạn cuối của bệnh Alzheimer, người bệnh dần mất khả năng sử dụng ngôn ngữ, vốn từ ngày càng thu hẹp. Họ có thể chỉ nhớ vài từ hoặc cụm từ đơn giản, sau đó gần như chỉ phát ra những âm thanh vô nghĩa.
Tuy vậy, dù không thể giao tiếp bằng lời, bệnh nhân vẫn có khả năng cảm nhận và phản ứng với tín hiệu cảm xúc từ người thân.
Mất khả năng kiểm soát hành vi
Người bệnh suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối thường không thể kiểm soát hành vi, dễ bộc phát sự bực bội, hung hăng hoặc phản ứng dữ dội khi được chăm sóc. Ngược lại, cũng có trường hợp rơi vào trạng thái thờ ơ, mệt mỏi, thiếu hứng thú với mọi hoạt động.
Giảm khả năng vận động
Ở giai đoạn này, bệnh nhân Alzheimer gần như phụ thuộc hoàn toàn vào sự trợ giúp của người chăm sóc trong các hoạt động hằng ngày như ăn uống, vệ sinh cá nhân hay đi lại.
Nằm liệt giường
Do các cơ bắp teo yếu dần, bệnh nhân khó cử động và phần lớn thời gian phải nằm một chỗ, dẫn đến nguy cơ loét tỳ đè cao.
Nguy cơ tử vong do bệnh cơ hội
Các biến chứng thường gặp khiến bệnh nhân Alzheimer giai đoạn cuối tử vong là viêm phổi, nhiễm trùng loét tỳ đè, suy dinh dưỡng do rối loạn nuốt hoặc hít sặc. Ngoài ra, té ngã gây chấn thương sọ não cũng là nguyên nhân đáng lo ngại.
Bệnh suy giảm trí nhớ Alzheimer hay gặp ở người lớn tuổi
Chăm sóc bệnh nhân suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối
Hiện nay, bệnh suy giảm trí nhớ Alzheimer giai đoạn cuối vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu. Các hướng xử lý chủ yếu gồm dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ, kết hợp với các liệu pháp tâm lý – xã hội và chế độ chăm sóc phù hợp nhằm làm giảm triệu chứng, giúp bệnh nhân duy trì cuộc sống dễ chịu hơn.
Trong đó, chăm sóc bệnh nhân suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối giữ vai trò cực kỳ quan trọng bởi người bệnh gần như mất khả năng tự lo cho bản thân, kể cả những việc đơn giản nhất. Do đó, quá trình chăm sóc phải kiên nhẫn, tỉ mỉ và đồng hành cùng bệnh nhân trong mọi giai đoạn tiến triển của bệnh.
Hỗ trợ bệnh nhân Alzheimer giai đoạn cuối di chuyển
Ở giai đoạn này, người bệnh hầu như không thể tự đi lại, cần sự trợ giúp hoàn toàn. Người chăm sóc nên tham khảo ý kiến bác sĩ về kỹ thuật di chuyển an toàn, vừa giúp bệnh nhân thoải mái, vừa tránh gây chấn thương cho cả hai.
Một số lưu ý khi hỗ trợ bệnh nhân suy giảm trí nhớ Alzheimer giai đoạn cuối di chuyển:
- Thay đổi tư thế bệnh nhân ít nhất 2 giờ/lần.
- Đứng về phía cơ thể yếu hơn để hỗ trợ dễ dàng hơn.
- Có thể đưa cho bệnh nhân vật nhỏ (chăn, gối) để họ cầm nắm, giảm việc bám víu vào người chăm sóc.
Để hạn chế rủi ro cho chính mình, người chăm sóc cần:
- Giữ cho bệnh nhân dựa sát vào cơ thể mình.
- Không cố nâng đỡ khi cảm thấy không đủ sức.
- Di chuyển bằng bước nhỏ, tránh xoay người đột ngột.
- Giữ tư thế chân vững chắc để tránh té ngã.
- Khi nâng bệnh nhân, gập nhẹ gối và dùng cơ đùi thay vì gập lưng.
Dinh dưỡng cho bệnh nhân Alzheimer giai đoạn cuối
Càng về sau, bệnh nhân thường giảm hứng thú ăn uống, quên giờ ăn hoặc ăn uống không cân đối, dẫn đến thiếu hụt dưỡng chất. Người chăm sóc cần chú ý xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý:
- Hạn chế ăn vặt, giữ thói quen ăn đúng giờ.
- Ăn trong không gian yên tĩnh, tắt tivi.
- Dùng chén đĩa nhiều màu để kích thích thị giác.
- Cho bệnh nhân ăn từng món thay vì quá nhiều món cùng lúc.
- Kiểm tra răng giả có vừa khít không.
- Ưu tiên món dễ cầm tay như sandwich, thịt gà, rau luộc.
- Tham khảo bác sĩ nếu cần bổ sung vitamin, khoáng chất.
Người bệnh Alzheimer giai đoạn cuối thường gặp khó khăn khi nhai nuốt, dễ sặc nghẹn. Để phòng ngừa:
- Không thúc ép ăn nhanh, để bệnh nhân nhai chậm.
- Chế biến mềm, cắt nhỏ hoặc xay nhuyễn thức ăn.
- Tránh dùng ống hút vì gây khó nuốt.
- Ngồi thẳng khi ăn và duy trì tư thế ít nhất 20 phút sau bữa.
- Có thể hỗ trợ bằng cách vuốt nhẹ cổ để nhắc bệnh nhân nuốt.
Với thuốc, cần trao đổi với bác sĩ về việc nghiền hoặc pha lỏng để dễ uống, tránh sặc.
Cách chăm sóc bệnh nhân suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối
Chăm sóc da cho bệnh nhân Alzheimer giai đoạn cuối
Người bệnh phải nằm nhiều, dễ bị loét tỳ đè. Người chăm sóc cần:
- Sử dụng đệm chống loét hoặc tấm lót giảm áp lực.
- Kiểm tra thường xuyên các vùng dễ loét (gót chân, hông, mông, vai…).
- Khi có dấu hiệu đỏ hoặc loét, liên hệ ngay với bác sĩ.
- Giữ tư thế thay đổi, tránh đè trực tiếp lên vết loét.
- Ngâm chân bằng nước ấm, dùng kem dưỡng ẩm để da không khô nứt.
- Cắt, dũa móng tay chân thường xuyên để tránh gây trầy xước.
Theo dõi triệu chứng co giật
Một số bệnh nhân Alzheimer giai đoạn cuối có thể xuất hiện co giật tay chân hoặc toàn thân, tương tự động kinh nhưng không ngất xỉu. Khi xảy ra, cần báo cho bác sĩ để có hướng xử lý kịp thời.
Nhắc nhở uống thuốc đúng chỉ định
Ở giai đoạn cuối, người bệnh không còn khả năng ghi nhớ việc uống thuốc. Người chăm sóc phải theo dõi sát sao, đảm bảo dùng thuốc đúng giờ, đúng liều. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần báo ngay cho bác sĩ để được điều chỉnh phác đồ.
Bệnh suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn
Câu hỏi thường gặp
Bệnh suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối có thể chữa khỏi không?
Hiện nay, bệnh suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Việc điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng, làm chậm tiến triển bệnh và nâng cao chất lượng sống.
Người mắc bệnh suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối thường gặp khó khăn gì?
Ở giai đoạn cuối, bệnh nhân thường mất khả năng giao tiếp, di chuyển, ăn uống, thậm chí là nhận thức người thân. Họ cần được chăm sóc toàn diện trong sinh hoạt hàng ngày.
Chăm sóc bệnh nhân suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối cần lưu ý điều gì?
Người chăm sóc cần kiên nhẫn, chú ý dinh dưỡng, hỗ trợ di chuyển an toàn, phòng loét da, nhắc uống thuốc đúng giờ và duy trì môi trường sống yên tĩnh, an toàn.
>>> Xem thêm: Nguồn gốc bệnh Alzheimer
Có thể thấy, bệnh suy giảm trí nhớ giai đoạn cuối không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tuổi thọ của người bệnh, mà còn là thử thách lớn đối với gia đình trong hành trình chăm sóc. Việc nắm rõ triệu chứng, cách chăm sóc dinh dưỡng, phòng loét tỳ đè và tuân thủ điều trị theo chỉ định bác sĩ là yếu tố then chốt để giúp bệnh nhân Alzheimer giai đoạn cuối giảm bớt đau đớn, duy trì sự thoải mái và kéo dài thời gian sống chất lượng. Theo dõi Noguchi Việt Nam để xem thêm nhiều bài viết hay!
Sản phẩm bạn có thể quan tâm:
Lưu ý: Các thông tin và sản phẩm được đề cập trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo. Để đảm bảo an toàn khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
