Mất trí nhớ tạm thời: Dấu hiệu, nguyên nhân, cách phòng ngừa

Mất trí nhớ tạm thời là tình trạng rối loạn trí nhớ khiến người bệnh đột ngột quên đi các sự kiện vừa xảy ra hoặc gặp khó khăn trong việc ghi nhớ thông tin mới trong một khoảng thời gian nhất định. Hiện tượng này có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau như căng thẳng, thiếu ngủ, chấn thương đầu hoặc các vấn đề liên quan đến não bộ. Vậy mất trí nhớ tạm thời là gì, dấu hiệu nhận biết ra sao và cách phòng ngừa như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Mất trí nhớ tạm thời

Mất trí nhớ tạm thời là gì?

Mất trí nhớ tạm thời là một dạng rối loạn trí nhớ xảy ra theo từng đợt, tác động đến vùng hồi hải mã của não bộ. Tình trạng này được đặc trưng bởi những cơn mất trí nhớ xuất hiện đột ngột, đôi khi đi kèm cảm giác hoang mang hoặc mất phương hướng. Mất trí nhớ tạm thời thường diễn ra độc lập nhưng có thể liên quan đến một số yếu tố kích hoạt như chấn thương vùng đầu, khối u não hoặc đột quỵ.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu tình trạng mất trí nhớ tạm thời ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày và không đơn thuần là biểu hiện lão hóa tự nhiên như quên đường đến nơi quen thuộc hoặc khó nhớ lại các sự kiện mới diễn ra, bạn nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Trong trường hợp người bệnh cảm thấy lo lắng về các biểu hiện mất trí nhớ tạm thời, đặc biệt ở người lớn tuổi, việc trao đổi sớm với bác sĩ là rất cần thiết. Ngoài ra, nếu mất trí nhớ tạm thời đi kèm những triệu chứng bất thường khác do các nguyên nhân tiềm ẩn gây ra thì cũng cần được kiểm tra y tế kịp thời. Mặc dù mất trí nhớ tạm thời thường không quá nguy hiểm, nhưng đôi khi rất khó phân biệt với những bệnh lý nghiêm trọng có thể gây mất trí nhớ đột ngột như u não hoặc đột quỵ.

Đối tượng nào dễ bị mất trí nhớ tạm thời?

Mất trí nhớ tạm thời thường gặp nhiều nhất ở nhóm người từ 50 đến 80 tuổi, chiếm khoảng 75% tổng số trường hợp được ghi nhận. Tình trạng này rất hiếm xuất hiện ở những người dưới 40 tuổi. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những người có tiền sử mắc bệnh tim mạch, đau nửa đầu hoặc rối loạn lipid máu (cholesterol cao) có nguy cơ gặp phải chứng mất trí nhớ thoáng qua cao hơn so với người bình thường.

Mất trí nhớ tạm thời thường gặp nhiều nhất ở nhóm người từ 50 đến 80 tuổi

Mất trí nhớ tạm thời có nguy hiểm không?

Mặc dù các cơn mất trí nhớ tạm thời thường khởi phát đột ngột, nhưng quá trình hồi phục lại diễn ra từ từ theo thời gian. Người bệnh sẽ dần nhớ lại các sự kiện, địa điểm và thông tin đã quên cho đến khi khả năng ghi nhớ trở về trạng thái bình thường. Tuy nhiên, sau khi cơn mất trí nhớ kết thúc, đa số người bệnh vẫn không thể nhớ được những gì đã xảy ra trong khoảng thời gian bị ảnh hưởng.

Do một số bệnh lý nghiêm trọng có thể biểu hiện triệu chứng tương tự mất trí nhớ tạm thời, người bệnh không nên chủ quan mà cần sớm đến cơ sở y tế để được thăm khám. Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh lý và đánh giá chi tiết các biểu hiện đang gặp phải nhằm xác định nguyên nhân chính xác. Dù có thể gây lo lắng, nhưng một đợt mất trí nhớ tạm thời kéo dài trong thời gian ngắn thường không được xem là nguy hiểm nếu tình trạng này không tái diễn nhiều lần.

Nguyên nhân mất trí nhớ tạm thời

Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây mất trí nhớ tạm thời vẫn chưa được xác định rõ. Một số giả thuyết cho rằng tình trạng này có thể liên quan đến tiền sử đau nửa đầu, tuy nhiên mối liên hệ này vẫn chưa được các chuyên gia chứng minh đầy đủ. Ngoài ra, hiện tượng rối loạn lưu thông máu hoặc máu dồn vào tĩnh mạch do tắc nghẽn cũng được xem là một trong những yếu tố có khả năng gây mất trí nhớ tạm thời. Một số tác nhân thường được ghi nhận có thể kích hoạt tình trạng này gồm:

• Tiếp xúc đột ngột với nước quá lạnh hoặc quá nóng.
• Thực hiện các hoạt động thể lực cường độ cao.
• Quan hệ tình dục.
• Thực hiện các thủ thuật y khoa như chụp động mạch hoặc nội soi.
• Chấn thương đầu mức độ nhẹ.
• Trạng thái cảm xúc tiêu cực như nhận tin xấu, căng thẳng, xung đột hoặc làm việc quá sức.

Một số tình trạng phổ biến khác cũng có liên quan đến chứng mất trí nhớ tạm thời, bao gồm:

• Sử dụng thuốc: Nhiều loại thuốc kê đơn và không kê đơn có thể làm tăng nguy cơ mất trí nhớ tạm thời như thuốc ngủ, thuốc hạ cholesterol, thuốc điều trị tăng huyết áp (chẹn beta), thuốc chống lo âu nhóm benzodiazepine, thuốc giảm đau hoặc thuốc chống loạn thần...
• Thiếu hụt dinh dưỡng: Chế độ ăn uống có ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc và hoạt động của não bộ. Khoảng 95% serotonin – chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác tích cực – được sản sinh từ hệ tiêu hóa. Ngoài ra, hơn 20% năng lượng từ khẩu phần ăn phục vụ cho hoạt động của não. Chất béo, protein, carbohydrate và đặc biệt là vitamin B12 đều rất cần thiết. Việc thiếu hụt các dưỡng chất quan trọng có thể làm gia tăng nguy cơ mất trí nhớ tạm thời.
• Uống rượu bia và hút thuốc lá: Rượu bia có thể gây suy giảm khả năng ghi nhớ trong thời gian ngắn. Trong khi đó, hút thuốc làm giảm lưu lượng máu đến não, ảnh hưởng đến sức khỏe hệ mạch máu não. Thói quen hút thuốc kéo dài có liên quan đến suy giảm nhận thức và mất trí nhớ tạm thời ở người trung niên.
• Thiếu ngủ hoặc ngủ không sâu giấc: Tình trạng ngủ không đủ giấc khiến cơ thể mệt mỏi, làm giảm hiệu quả hoạt động của trí nhớ và dễ gây ra hiện tượng mất trí nhớ tạm thời trong công việc cũng như sinh hoạt.
• Trầm cảm: Các nghiên cứu cho thấy trầm cảm có mối liên hệ với tình trạng mất trí nhớ tạm thời. Việc tập luyện thể dục, xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, sử dụng thuốc theo chỉ định và áp dụng liệu pháp tâm lý có thể hỗ trợ cải thiện tình trạng này.
• Hormone căng thẳng cortisol: Khi cơ thể căng thẳng kéo dài, cortisol được tiết ra với nồng độ cao. Hormone này có thể tác động tiêu cực đến não bộ và làm tăng nguy cơ xuất hiện các cơn mất trí nhớ tạm thời.
• Suy giảm chức năng tuyến giáp: Tuyến giáp hoạt động kém có thể khiến cơ thể thiếu năng lượng, giảm hứng thú trong cuộc sống và ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ.
• Đột quỵ thoáng qua: Các cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) hoặc chấn thương não nhẹ cũng được xem là những nguyên nhân có thể dẫn đến mất trí nhớ tạm thời.

Dấu hiệu của bệnh mất trí nhớ tạm thời

Biểu hiện điển hình của mất trí nhớ tạm thời là người bệnh không thể hình thành ký ức mới và gặp khó khăn trong việc ghi nhớ các sự việc vừa diễn ra. Khi xuất hiện các triệu chứng này, việc xác định và loại trừ những nguyên nhân khác gây mất trí nhớ tạm thời là rất cần thiết. Bên cạnh các xét nghiệm cận lâm sàng hỗ trợ, bác sĩ thường dựa vào những dấu hiệu và biểu hiện dưới đây để chẩn đoán tình trạng mất trí nhớ tạm thời và đưa ra hướng xử trí phù hợp:

• Xuất hiện tình trạng lú lẫn đột ngột kèm theo mất trí nhớ, được người xung quanh chứng kiến.
• Vẫn tỉnh táo và nhận thức được danh tính của bản thân dù đang gặp tình trạng mất trí nhớ tạm thời. Người bệnh vẫn có thể nhận biết và gọi tên các đồ vật quen thuộc như bình thường.
• Không có biểu hiện tổn thương khu trú tại một vùng não nhất định, chẳng hạn như yếu hoặc liệt tay chân, mất khả năng kiểm soát vận động hay khó hiểu ngôn ngữ.

Ngoài ra, một số đặc điểm và tiền sử bệnh lý dưới đây cũng giúp bác sĩ nhận diện chứng mất trí nhớ tạm thời:

• Các biểu hiện mất trí nhớ tạm thời thường kéo dài dưới 24 giờ và đa số kết thúc sớm hơn.
• Khả năng ghi nhớ được phục hồi từ từ theo thời gian.
• Không có tiền sử chấn thương đầu trong thời gian gần đây.
• Không xuất hiện các cơn co giật trong giai đoạn bị mất trí nhớ.
• Không có tiền sử mắc bệnh động kinh đang hoạt động.

Một dấu hiệu khá phổ biến khác của mất trí nhớ tạm thời là người bệnh không thể tạo lập ký ức mới nên thường lặp đi lặp lại cùng một câu hỏi nhiều lần, chẳng hạn như: “Tôi đang ở đây để làm gì?” hoặc “Chúng ta đã đến đây bằng cách nào?”.

Cách phòng ngừa chứng mất trí nhớ tạm thời

Có nhiều biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ tạm thời, bao gồm:

• Tập luyện thể dục đều đặn: Hoạt động thể chất thường xuyên giúp tăng cường lưu thông máu lên não, giảm áp lực tâm lý và kích thích hình thành các tế bào thần kinh mới. Đây là một trong những cách hiệu quả hỗ trợ phòng ngừa mất trí nhớ tạm thời.
• Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý: Một thực đơn cân bằng và khoa học có thể góp phần hạn chế nguy cơ mất trí nhớ tạm thời. Nên ưu tiên bổ sung rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, protein ít béo và các loại chất béo tốt để cung cấp dưỡng chất cần thiết cho não bộ. Bên cạnh đó, các hoạt chất tự nhiên như Ginkgo Biloba (bạch quả) và Blueberry (việt quất) cũng có thể hỗ trợ tăng cường chức năng ghi nhớ và cải thiện sức khỏe não bộ.
• Giữ tinh thần lạc quan: Duy trì trạng thái tinh thần tích cực là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ trí nhớ. Bạn có thể rèn luyện não bộ thông qua các hoạt động như đọc sách, giải ô chữ, chơi trò chơi trí tuệ hoặc học thêm kỹ năng mới để nâng cao khả năng ghi nhớ.
• Kiểm soát căng thẳng hiệu quả: Stress kéo dài có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng nhận thức và làm tăng nguy cơ mất trí nhớ tạm thời. Vì vậy, hãy áp dụng các phương pháp thư giãn như thiền định, hít thở sâu hoặc vận động thể chất để giảm áp lực tinh thần.
• Đảm bảo ngủ đủ giấc: Giấc ngủ chất lượng đóng vai trò quan trọng trong quá trình lưu trữ và củng cố ký ức. Để phòng ngừa mất trí nhớ tạm thời, mỗi người nên ngủ từ 7 – 9 giờ mỗi đêm.
• Hạn chế thuốc lá và rượu bia: Việc hút thuốc hoặc tiêu thụ quá nhiều đồ uống có cồn có thể làm suy giảm chức năng não bộ và ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ.
• Kiểm soát tốt các bệnh lý nền: Một số bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu có thể làm tăng nguy cơ mất trí nhớ tạm thời. Do đó, cần tuân thủ điều trị, điều chỉnh lối sống và thực hiện các biện pháp chăm sóc sức khỏe phù hợp để kiểm soát hiệu quả các bệnh lý này.

Câu hỏi thường gặp

1. Mất trí nhớ tạm thời kéo dài bao lâu?

Thông thường, một cơn mất trí nhớ tạm thời chỉ kéo dài từ vài phút đến vài giờ và hiếm khi vượt quá 24 giờ. Sau đó, trí nhớ sẽ dần hồi phục, tuy nhiên người bệnh có thể không nhớ được những gì đã xảy ra trong thời gian bị ảnh hưởng.

2. Mất trí nhớ tạm thời có tự khỏi được không?

Trong nhiều trường hợp, mất trí nhớ tạm thời có thể tự cải thiện khi nguyên nhân kích hoạt được loại bỏ hoặc sức khỏe ổn định trở lại. Tuy nhiên, nếu tình trạng tái diễn nhiều lần hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường khác, người bệnh nên đi khám để được đánh giá chính xác.

3. Làm thế nào để giảm nguy cơ mất trí nhớ tạm thời?

Để hạn chế nguy cơ mất trí nhớ tạm thời, bạn nên duy trì lối sống lành mạnh như tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc, ăn uống cân bằng, kiểm soát căng thẳng, hạn chế rượu bia và thuốc lá, đồng thời quản lý tốt các bệnh lý nền có liên quan đến sức khỏe não bộ.

Mất trí nhớ tạm thời tuy thường chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nhưng không nên chủ quan, bởi đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe thần kinh tiềm ẩn. Việc nhận biết sớm nguyên nhân, triệu chứng và áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp sẽ giúp bảo vệ chức năng não bộ, duy trì khả năng ghi nhớ và nâng cao chất lượng cuộc sống. Nếu tình trạng mất trí nhớ tạm thời xảy ra thường xuyên hoặc kèm theo các biểu hiện bất thường khác, người bệnh nên thăm khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Theo dõi Noguchi Việt Nam để xem thêm nhiều bài viết hay!

Lưu ý: Các thông tin và sản phẩm được đề cập trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo. Để đảm bảo an toàn khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.