Ngủ li bì là tình trạng nhiều người gặp phải khi cơ thể liên tục rơi vào cảm giác buồn ngủ, ngủ mê man hoặc ngủ quá nhiều so với mức bình thường. Đây không chỉ là dấu hiệu mệt mỏi đơn thuần mà còn có thể cảnh báo một rối loạn giấc ngủ cần được quan tâm sớm. Tìm hiểu chính xác ngủ li bì là gì, nguyên nhân do đâu và cách cải thiện sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe, duy trì sự tỉnh táo và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Ngủ li bì là hội chứng rối loạn giấc ngủ cần điều trị sớm
Thế nào là hội chứng ngủ li bì?
Thông thường, khi bạn đã ngủ đủ giấc, cơ thể sẽ không còn cảm giác buồn ngủ, tinh thần tỉnh táo và không mệt mỏi sau khi thức dậy. Tuy nhiên, người mắc hội chứng ngủ li bì vẫn luôn cảm thấy buồn ngủ ngay cả khi đã ngủ đủ giấc vào đêm trước, thậm chí ngủ nhiều hơn mức giờ khuyến nghị theo độ tuổi.
Hội chứng ngủ li bì là một dạng rối loạn giấc ngủ, trái ngược với mất ngủ. Tình trạng này có thể ảnh hưởng tới học tập, công việc hay các hoạt động hàng ngày như lái xe, vận hành máy móc,… gây khó khăn, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ nguy hiểm cho bản thân và người xung quanh.
Ngủ li bì khá giống với chứng ngủ rũ, khi cả hai đều dẫn đến cơn buồn ngủ quá mức. Tuy nhiên, ở chứng ngủ rũ, cơn buồn ngủ xuất hiện đột ngột, còn với hội chứng ngủ li bì, mức độ buồn ngủ sẽ tăng dần theo thời gian.
Các dấu hiệu của hội chứng ngủ li bì thường xuất hiện ở độ tuổi 17 – 24. Theo nghiên cứu trên một tạp chí khoa học, độ tuổi trung bình khởi phát là 21,8 tuổi – độ tuổi còn trẻ nhưng thường có lối sống thiếu khoa học và thói quen sinh hoạt kém lành mạnh.
Thế nào là hội chứng ngủ li bì?
Dấu hiệu nhận biết hội chứng ngủ li bì
Triệu chứng chủ yếu của hội chứng ngủ li bì là người bệnh thường xuyên ngủ mê man, luôn cảm thấy buồn ngủ ngay cả khi đã ngủ đủ 7 – 8 tiếng vào đêm hôm trước. Cơn buồn ngủ này không bao gồm các trường hợp do tác dụng phụ của thuốc mà người bệnh đang dùng.
Một số dấu hiệu giúp bạn nhận biết và phân biệt mình có mắc hội chứng ngủ li bì hay không gồm:
- Gặp khó khăn khi thức dậy mỗi sáng;
- Ngủ nhiều lần trong ngày;
- Thường xuyên cảm thấy cơ thể mệt mỏi, uể oải;
- Thường ngủ vào những thời điểm không cố định;
- Luôn cảm thấy tinh thần thiếu tỉnh táo, bực bội và cáu gắt khi phải thức dậy;
- Ngủ nhiều hơn 9 tiếng mỗi ngày nhưng vẫn cảm giác ngủ chưa đủ;
- Chợp mắt khi cơn buồn ngủ kéo đến nhưng sau đó vẫn không thấy thoải mái.
Các dấu hiệu của hội chứng ngủ li bì ở mỗi người có thể khác nhau, mức độ biểu hiện cũng đa dạng, nhưng phần lớn kéo dài dưới 1 tháng, một số trường hợp có thể kéo dài 3 tháng hoặc lâu hơn.
Dấu hiệu nhận biết hội chứng ngủ li bì
Nguyên nhân dẫn đến chứng ngủ li bì
Ngủ nhiều cảnh báo bệnh gì? Hội chứng ngủ li bì khiến người bệnh ngủ quá nhiều do sự gia tăng các chất gây buồn ngủ trong cơ thể, đặc biệt là ở não bộ. Một nguyên nhân khác gây ra hội chứng này là sự gia tăng các chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến giấc ngủ trong não.
Không chỉ vậy, một số trường hợp mắc hội chứng ngủ li bì còn liên quan đến các chất dẫn truyền thần kinh khi tương tác với axit gamma-aminobutyric (GABA), một chất có tác dụng thúc đẩy giấc ngủ. Một số yếu tố cũng làm tăng nguy cơ mắc hội chứng ngủ li bì gồm:
- Căng thẳng, stress kéo dài;
- Bệnh nhân từng nhiễm virus;
- Uống quá nhiều bia, rượu;
- Tiền sử chấn thương vùng đầu;
- Có người thân trong gia đình mắc hội chứng ngủ li bì;
- Người từng mắc bệnh trầm cảm, lạm dụng chất gây nghiện, rối loạn lưỡng cực,…
Ngoài những nguyên nhân trên, một số trường hợp bệnh nhân mắc hội chứng ngủ li bì không rõ nguyên nhân, còn gọi là chứng ngủ li bì nguyên phát, với tỷ lệ xuất hiện khoảng 0.01 – 0.02% dân số.
Phương án điều trị chứng ngủ li bì
Khi được chẩn đoán mắc hội chứng ngủ li bì, bác sĩ sẽ kê toa thuốc dựa trên nguyên nhân gây bệnh để kiểm soát các cơn buồn ngủ, thường là những loại thuốc như amphetamine, methylphenidate, modafinil,… Tuy nhiên, các loại thuốc này chỉ nên dùng theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý mua hoặc sử dụng. Một số loại thuốc khác cũng được áp dụng để điều trị chứng ngủ li bì gồm:
- Thuốc clonidine;
- Thuốc levodopa;
- Thuốc bromocriptine;
- Thuốc chống trầm cảm;
- Thuốc chứa chất ức chế monoamin oxydase (MAOI).
Bên cạnh việc dùng thuốc, bác sĩ cũng khuyến nghị người bệnh thay đổi thói quen ngủ hàng ngày để cải thiện tình trạng bệnh, giảm tần suất buồn ngủ trong ngày.
- Hạn chế sử dụng thức uống có cồn dù ít hay nhiều;
- Tránh các chất kích thích như cà phê, trà đặc, nicotin trong thuốc lá vào giờ ngủ hoặc giờ nghỉ trưa;
- Hạn chế thực phẩm làm tăng nguy cơ ợ nóng hoặc ảnh hưởng hệ tiêu hóa như thức ăn nhiều dầu mỡ, chiên rán, gia vị cay nóng, trái cây có múi và đồ uống có ga;
- Tăng cường tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, ánh nắng ban ngày, đồng thời giữ phòng ngủ sạch sẽ, tránh ánh sáng không cần thiết vào ban đêm;
- Thiết lập thói quen trước khi đi ngủ như uống sữa nóng, tắm nước ấm, đọc sách hoặc nghe nhạc để giúp giấc ngủ sâu hơn;
- Cải thiện môi trường ngủ: sử dụng vỏ gối, ga giường cotton mềm mại, thấm hút tốt, giữ nhiệt độ phòng khoảng 20°C, tránh lạnh hoặc nóng quá, giảm ánh sáng từ điện thoại, máy tính, và không sử dụng thiết bị điện tử ít nhất 1 giờ trước khi đi ngủ.
Phương án điều trị chứng ngủ li bì
Câu hỏi thường gặp
Ngủ li bì là gì và có nguy hiểm không?
Ngủ li bì là hội chứng rối loạn giấc ngủ khiến người bệnh luôn cảm thấy buồn ngủ dù đã ngủ đủ giấc. Mặc dù không đe dọa tính mạng, nhưng tình trạng này ảnh hưởng nhiều đến hiệu suất làm việc, học tập và sinh hoạt hàng ngày.
Nguyên nhân nào dẫn đến chứng ngủ li bì?
Ngủ li bì có thể xuất phát từ sự gia tăng các chất gây buồn ngủ trong não, căng thẳng kéo dài, tiền sử chấn thương vùng đầu, nhiễm virus, lạm dụng chất kích thích hoặc di truyền. Một số trường hợp nguyên nhân không rõ, gọi là chứng ngủ li bì nguyên phát.
Cách điều trị hội chứng ngủ li bì hiệu quả?
Người bệnh ngủ li bì được điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, kết hợp thay đổi thói quen ngủ, hạn chế rượu bia, cà phê, tăng cường ánh sáng ban ngày, thiết lập môi trường ngủ thoải mái và duy trì các thói quen thư giãn trước khi đi ngủ.
Xem thêm: Nhắm mắt nhưng không ngủ được là do đâu và cách khắc phục
Ngủ li bì tuy không phải bệnh lý nguy hiểm nhưng có thể ảnh hưởng lớn đến công việc, học tập và cuộc sống hàng ngày nếu không được xử lý kịp thời. Khi hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và biện pháp cải thiện tình trạng ngủ li bì, bạn sẽ dễ dàng chủ động điều chỉnh lối sống, chăm sóc giấc ngủ tốt hơn và ngăn ngừa các hệ lụy kéo dài. Hãy theo dõi cơ thể mình và đến gặp bác sĩ khi tình trạng buồn ngủ quá mức diễn ra thường xuyên để đảm bảo sức khỏe toàn diện. Theo dõi Noguchi Việt Nam để xem thêm nhiều bài viết hay!
Sản phẩm bạn có thể quan tâm:
Lưu ý: Các thông tin và sản phẩm được đề cập trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo. Để đảm bảo an toàn khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
