Thế nào là rối loạn giấc ngủ không thực tổn?

Rối loạn giấc ngủ không thực tổn là tình trạng khá phổ biến, gây khó ngủ, ngủ không sâu, mộng du hoặc ngủ nhiều bất thường dù không xuất phát từ bệnh lý thể chất. Nếu không được nhận diện và xử lý sớm, rối loạn giấc ngủ không thực tổn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu suất làm việc, cảm xúc và chất lượng cuộc sống mỗi ngày.

Thế nào là rối loạn giấc ngủ không thực tổn?

Rối loạn giấc ngủ không thực tổn

Rối loạn giấc ngủ gây cản trở trong hoạt động học tập và công việc (mệt mỏi, mất tập trung, hiệu quả lao động giảm,...).

Người bệnh thường khó vào giấc, khó duy trì giấc ngủ hoặc tỉnh dậy với cảm giác không dễ chịu.

Rối loạn giấc ngủ gây mệt mỏi, mất tập trung

Các dạng rối loạn giấc ngủ không thực tổn

Mất ngủ không thực tổn

• Thời gian ngủ dưới 5 giờ/ ngày, xuất hiện tối thiểu 3 lần/ tuần và kéo dài hơn 1 tháng.
• Người bệnh dễ khó vào giấc ngủ, ngủ không sâu.
• Mất ngủ không liên quan đến các bệnh lý thực thể (tim mạch, hô hấp, nội tiết, thần kinh), không do hóa chất, thuốc và cũng không phải biểu hiện của bệnh tâm thần (trầm cảm, rối loạn lưỡng cực).

Ngủ nhiều

• Tổng thời gian ngủ vượt quá 10 giờ/ ngày nhưng vẫn thấy buồn ngủ, kéo dài hơn 1 tháng.
• Không kèm theo bệnh lý thực thể, không do bệnh tâm thần hoặc do thuốc.

Rối loạn nhịp thức - ngủ

• Thời gian ngủ lệch so với nhịp sinh học ngày – đêm (thức về đêm, ngủ ban ngày) do nhiều yếu tố, chủ yếu liên quan tính chất nghề nghiệp.
• Khi ngủ có thể xuất hiện cảm giác ngủ không sâu, không thỏa mãn về giấc ngủ.
• Không có bệnh lý thực thể, cũng không phải bệnh tâm thần hoặc tác dụng của thuốc.
• Tình trạng này phổ biến ở những người làm việc ca đêm, thay đổi múi giờ như phi công, tiếp viên hàng không.

Chứng miên hành

Còn gọi là mộng du, biểu hiện người bệnh rời khỏi giường trong lúc ngủ, thường diễn ra ở 1/3 đầu giấc ngủ. Trong giai đoạn mộng du, họ không nhận thức được và cũng không nhớ lại. Người bệnh có thể:

• Có nét mặt vô hồn, mắt mở hoặc nhắm, không đáp ứng hoặc không trả lời khi được hỏi.
• Họ thường quên toàn bộ sự việc sau khi tỉnh dậy vào sáng hôm sau.
• Không có bệnh lý thực thể, bệnh tâm thần hoặc tác dụng thuốc đi kèm.

Mộng du thường không gây biến chứng nặng, nhưng chấn thương khi mộng du có thể ảnh hưởng đến các cơ quan quan trọng.

Hoảng sợ khi ngủ

Là các đợt hoảng sợ dữ dội ban đêm kèm theo hét lớn, cử động mạnh, hoạt động thần kinh tự chủ tăng cao. Bệnh thường xảy ra trong 1/3 đầu giấc ngủ. Khi tỉnh dậy người bệnh không thể nhớ lại.

• Một hoặc nhiều lần thức giấc, bắt đầu bằng hét lớn, hoảng loạn, kèm lo âu mạnh, tăng cử động, tăng hoạt động thần kinh tự trị (mạch nhanh, thở gấp, đồng tử giãn, đổ mồ hôi).
• Các cơn thường kéo dài 1–10 phút và chủ yếu xuất hiện trong 1/3 đầu giấc ngủ.

Ác mộng

• Bệnh nhân gặp ác mộng khi ngủ đêm hoặc ngủ trưa, thường khóc hoặc nói mơ, đồng thời có thể nhớ các chi tiết của giấc mơ.
• Người bệnh xuất hiện rối loạn cảm xúc do giấc mơ gây ra như sợ hãi, buồn bã hoặc ám ảnh.

Chứng ngủ rũ

• Người bệnh cảm thấy buồn ngủ liên tục, thiếu tỉnh táo cả ngày và không thể chống lại cơn buồn ngủ. Tình trạng này có thể xảy ra khi đang ăn, nói chuyện hoặc làm việc.
• Xuất hiện mất trương lực cơ hai bên một cách đột ngột.
• Có sự tái diễn các đặc trưng của ngủ REM khi chuyển từ ngủ sang thức.
• Không kèm bệnh lý thực thể, bệnh tâm thần hoặc tác dụng của thuốc.

Nguyên nhân gây ra rối loạn giấc ngủ không thực tổn

Rối loạn giấc ngủ là tình trạng thay đổi bất thường về thời lượng và chất lượng ngủ. Các nguyên nhân chính gồm:

• Bệnh lý tim mạch: suy tim
• Các vấn đề hô hấp khiến giảm thể tích sống và lưu lượng thông khí
• Hội chứng ngưng thở khi ngủ
• Tổn thương hệ thần kinh trung ương
• Bệnh lý nội tiết – chuyển hóa: cường giáp, cushing, hạ đường huyết
• Lão hóa theo tuổi
• Rối loạn tâm thần
• Rối loạn khí sắc
• Căng thẳng kéo dài
• Thay đổi môi trường sống

Câu hỏi thường gặp

Rối loạn giấc ngủ không thực tổn là gì?

Rối loạn giấc ngủ không thực tổn là tình trạng người bệnh gặp khó khăn trong việc ngủ nhưng không xuất phát từ bệnh lý thể chất, tâm thần hay tác dụng thuốc. Giấc ngủ thường kém sâu, khó vào giấc hoặc dễ thức dậy.

Rối loạn giấc ngủ không thực tổn có nguy hiểm không?

Tình trạng này không gây tổn thương thực thể nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe, gây mệt mỏi kéo dài, giảm tập trung và làm suy giảm hiệu suất học tập – công việc nếu không được cải thiện đúng cách.

Làm sao để cải thiện rối loạn giấc ngủ không thực tổn?

Người bệnh nên duy trì giờ ngủ cố định, hạn chế dùng thiết bị điện tử trước khi ngủ, giảm căng thẳng và tạo môi trường ngủ thoải mái. Trường hợp kéo dài nên thăm khám chuyên khoa giấc ngủ để được đánh giá và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.

>>> Xem thêm: Mất ngủ không thực tổn | Nguyên nhân và cách điều trị

Rối loạn giấc ngủ không thực tổn tuy không liên quan đến tổn thương thực thể nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nếu kéo dài. Chủ động nhận biết triệu chứng, điều chỉnh thói quen ngủ và thăm khám tại cơ sở y tế uy tín sẽ giúp người bệnh cải thiện giấc ngủ hiệu quả, phòng tránh biến chứng và nâng cao chất lượng sống. Tham khảo thêm nhiều chủ đề hay về sức khỏe tại Noguchi Việt Nam!

Lưu ý: Các thông tin và sản phẩm được đề cập trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo. Để đảm bảo an toàn khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.