Thoái hóa điểm vàng là một trong những bệnh lý về mắt phổ biến, đặc biệt thường gặp ở người lớn tuổi. Bệnh ảnh hưởng trực tiếp đến vùng trung tâm võng mạc, khiến thị lực suy giảm và hình ảnh nhìn thấy trở nên mờ hoặc biến dạng. Việc tìm hiểu sớm về thoái hóa điểm vàng, nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa sẽ giúp bảo vệ thị lực và hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển nặng.
Bệnh thoái hóa điểm vàng
Thoái hóa điểm vàng là gì?
Điểm vàng (còn gọi là hoàng điểm của mắt) là một bộ phận nằm ở khu vực trung tâm của võng mạc. Đây là vùng nhạy cảm nhất của võng mạc, nơi tập trung hàng triệu tế bào cảm thụ ánh sáng, có vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận hình ảnh, giúp mắt nhận biết màu sắc và độ sắc nét của vật thể. Vì vậy, điểm vàng giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị lực trung tâm.
Thoái hóa điểm vàng, còn được gọi là thoái hóa hoàng điểm, là tình trạng các tế bào tại điểm vàng bị tổn thương và suy giảm chức năng. Điều này khiến mắt mất khả năng nhìn rõ chi tiết ở vùng trung tâm thị giác, làm thị lực giảm và hình ảnh quan sát trở nên mờ, méo hoặc biến dạng. Thoái hóa điểm vàng không gây mù hoàn toàn vì tầm nhìn ngoại vi của người bệnh vẫn còn hoạt động, tuy nhiên khả năng đọc sách, lái xe, nhận biết màu sắc và độ tương phản sẽ bị suy giảm đáng kể. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực trên toàn thế giới, chiếm khoảng 50% tổng số trường hợp khiếm thị.
Thoái hóa điểm vàng gồm những loại nào?
Thoái hóa điểm vàng được chia thành hai dạng chính là thoái hóa điểm vàng thể khô và thoái hóa điểm vàng thể ướt. Cả hai dạng bệnh này đều bắt đầu từ lớp tế bào nuôi dưỡng võng mạc gọi là Retinal Pigment Epithelium (RPE).
2.1 Thoái hóa điểm vàng thể khô
Đây là dạng thường gặp nhất, chiếm khoảng 85–90% tổng số trường hợp thoái hóa điểm vàng. Bệnh tiến triển từ từ theo thời gian. Khi các tế bào nuôi dưỡng võng mạc dần bị tổn thương và chết đi, các tế bào võng mạc phía trên cũng bị ảnh hưởng và suy giảm, khiến một số vùng võng mạc dần biến mất. Thông thường bệnh phát triển âm thầm trong khoảng 5–10 năm trước khi người bệnh nhận thấy sự suy giảm thị lực rõ rệt.
2.2 Thoái hóa điểm vàng thể ướt
Mặc dù chỉ chiếm khoảng 10–15% các trường hợp thoái hóa điểm vàng, nhưng thể ướt thường nghiêm trọng hơn. Thị lực của người bệnh có thể suy giảm nhanh chóng và rõ rệt trong thời gian ngắn. Dạng bệnh này xảy ra khi các mạch máu mới phát triển bất thường dưới võng mạc. Những mạch máu này dễ bị rò rỉ hoặc chảy máu, gây hình thành sẹo võng mạc và làm mất thị lực trung tâm nhanh chóng. Người bệnh có thể nhìn thấy hình ảnh bị méo mó, các đường thẳng trở nên cong hoặc lượn sóng, xuất hiện điểm mù ở vùng trung tâm tầm nhìn và thậm chí có thể gặp hiện tượng ảo giác. Nếu không được điều trị kịp thời, vùng điểm mù sẽ ngày càng lan rộng.
Thoái hóa điểm vàng được chia thành hai dạng chính
Dấu hiệu nhận biết thoái hóa điểm vàng ở mắt
Thoái hóa điểm vàng thể khô và thể ướt đều không gây cảm giác đau mắt. Dấu hiệu sớm nhất của thoái hóa điểm vàng thể khô thường là tình trạng nhìn mờ. Người bệnh có thể gặp khó khăn khi đọc sách, lái xe hoặc thực hiện những công việc đòi hỏi sự chính xác cao. Tình trạng mờ mắt thường được cải thiện khi có nguồn ánh sáng mạnh hơn. Nếu thoái hóa điểm vàng thể khô chỉ xảy ra ở một mắt, người bệnh có thể không nhận ra sự thay đổi về thị lực vì mắt còn lại vẫn nhìn rõ, do đó thị lực vẫn có vẻ bình thường cho đến khi bệnh ảnh hưởng đến cả hai mắt.
Dấu hiệu ban đầu và phổ biến nhất của thoái hóa điểm vàng thể ướt là khi nhìn các đường thẳng như khung cửa sổ nhưng lại thấy chúng bị cong hoặc lượn sóng. Ngoài ra, người bệnh có thể xuất hiện các điểm mù nhỏ ở trung tâm tầm nhìn, gây suy giảm thị lực trung tâm.
Tuy nhiên, vì bệnh không làm mất thị lực hoàn toàn nên người bị thoái hóa điểm vàng vẫn có thể sinh hoạt và tự chăm sóc bản thân mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào người khác.
Dấu hiệu nhận biết thoái hóa điểm vàng
Đối tượng dễ mắc thoái hóa điểm vàng
Thoái hóa điểm vàng ở mắt thường gặp nhiều ở người lớn tuổi. Tuổi tác là yếu tố nguy cơ lớn nhất gây ra thoái hóa điểm vàng. Thống kê cho thấy khoảng 10–12% người trên 65 tuổi mắc bệnh, và tỉ lệ này có thể lên đến 30% ở những người trên 75 tuổi. Ngoài ra, phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao gấp khoảng 2 lần so với nam giới. Những phụ nữ bước vào giai đoạn mãn kinh sớm cũng có khả năng bị thoái hóa điểm vàng cao hơn. Bên cạnh đó, một số yếu tố nguy cơ khác bao gồm:
- Chủng tộc: Những người có làn da sáng màu thường có nguy cơ mắc thoái hóa hoàng điểm cao hơn so với người có da sẫm màu.
- Tiền sử gia đình: Nguy cơ mắc thoái hóa điểm vàng sẽ cao hơn nếu trong gia đình đã từng có người bị bệnh. Trong trường hợp này, nên điều chỉnh lối sống và thói quen sinh hoạt để hạn chế các yếu tố nguy cơ khác.
- Hút thuốc: Hút thuốc lá có thể làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc thoái hóa điểm vàng. Nhiều nghiên cứu cho thấy khói thuốc lá có liên quan trực tiếp đến quá trình thoái hóa điểm vàng do tuổi tác.
- Béo phì: Tình trạng béo phì cũng làm tăng khả năng mắc thoái hóa điểm vàng. Một số nghiên cứu còn cho thấy béo phì có thể khiến bệnh tiến triển từ giai đoạn nhẹ sang giai đoạn nặng nhanh hơn. Ngoài ra, những người có chế độ ăn nhiều chất béo cũng có nguy cơ cao mắc thoái hóa điểm vàng thể ướt.
- Tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời: Nếu thường xuyên làm việc ngoài trời mà không có biện pháp bảo vệ mắt, tia cực tím từ ánh nắng mặt trời có thể làm tăng tốc quá trình thoái hóa điểm vàng.
- Sử dụng nhiều thiết bị điện tử: Một số nghiên cứu gần đây cho thấy ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị như điện thoại, máy tính, tivi… có thể làm quá trình thoái hóa điểm vàng diễn ra nhanh hơn. Vì vậy, thoái hóa điểm vàng không còn chỉ gặp ở người cao tuổi mà độ tuổi mắc bệnh đang có xu hướng trẻ hóa.
Làm gì để phòng ngừa thoái hóa điểm vàng?
Thoái hóa điểm vàng tuy không gây đau nhưng khi bệnh tiến triển nặng sẽ làm suy giảm thị lực, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Một khi thị lực đã giảm do thoái hóa điểm vàng thì rất khó phục hồi hoàn toàn, các phương pháp điều trị hiện nay chủ yếu chỉ giúp làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Vì vậy, việc chủ động phòng ngừa bệnh là rất cần thiết.
Để hạn chế nguy cơ thoái hóa điểm vàng ở mắt, nên duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, tăng cường ăn cá và các thực phẩm giàu omega, bổ sung nhiều trái cây tươi và rau lá xanh đậm. Đồng thời cần cung cấp đầy đủ vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa cho cơ thể. Khi ra ngoài trời nắng, nên đeo kính râm để bảo vệ mắt khỏi tác động của ánh sáng mạnh. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt và kiểm soát thời gian sử dụng các thiết bị điện tử như điện thoại, tivi, laptop, máy tính bảng… cũng rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe đôi mắt.
Cách phòng ngừa thoái hóa điểm vàng
Câu hỏi thường gặp về thoái hóa điểm vàng
1. Thoái hóa điểm vàng có chữa khỏi hoàn toàn được không?
Hiện nay, thoái hóa điểm vàng chưa thể chữa khỏi hoàn toàn. Các phương pháp điều trị chủ yếu giúp làm chậm quá trình tiến triển của bệnh, hạn chế suy giảm thị lực và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
2. Thoái hóa điểm vàng có gây mù hoàn toàn không?
Thoái hóa điểm vàng thường không gây mù hoàn toàn vì thị lực ngoại vi vẫn được giữ lại. Tuy nhiên, bệnh làm suy giảm thị lực trung tâm, khiến người bệnh gặp khó khăn khi đọc sách, lái xe hoặc nhận diện khuôn mặt.
3. Làm thế nào để giảm nguy cơ mắc thoái hóa điểm vàng?
Để giảm nguy cơ mắc thoái hóa điểm vàng, nên duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, bổ sung thực phẩm giàu vitamin và omega-3, hạn chế hút thuốc, bảo vệ mắt khi ra nắng và giảm thời gian sử dụng các thiết bị điện tử. Ngoài ra, việc khám mắt định kỳ cũng giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Có thể thấy, thoái hóa điểm vàng tuy không gây mù hoàn toàn nhưng lại ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nhìn rõ và sinh hoạt hàng ngày. Vì vậy, mỗi người cần chủ động chăm sóc sức khỏe đôi mắt, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, hạn chế các yếu tố nguy cơ và thăm khám mắt định kỳ. Phát hiện sớm thoái hóa điểm vàng sẽ giúp kiểm soát bệnh tốt hơn và làm chậm quá trình suy giảm thị lực. Theo dõi Noguchi Việt Nam để xem thêm nhiều chủ đề hay về sức khỏe!
Sản phẩm bạn có thể quan tâm:Lưu ý: Các thông tin và sản phẩm được đề cập trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo. Để đảm bảo an toàn khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
